ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆ (PM-KUSUM) – ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ ಪರಿಚಯ
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆ (Pradhan Mantri Kisan Urja Suraksha evam Utthaan Mahabhiyan – PM-KUSUM) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2019ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE) ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೀಸೆಲ್ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಂಪುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಪಂಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಲಾಭ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
- ರೈತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
- ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
- ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
- ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
- ರೈತರ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
- ದೇಶದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
PM-KUSUM ಯೋಜನೆಯ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು
- ಘಟಕ-A (Component A)
ಈ ಘಟಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಖಾಲಿ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.
- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 500 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ನಿಂದ 2 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ವರೆಗೆ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ (DISCOM) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
- ಘಟಕ-B (Component B)
ಈ ಘಟಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ (Standalone) ಸೌರ ಪಂಪುಗಳನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
- ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀರಾವರಿ ಸಾಧ್ಯ.
- ಡೀಸೆಲ್ ಖರ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
- ಪಂಪು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ದಿನದ ವೇಳೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಘಟಕ-C (Component C)
ಈ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಂಪುಗಳನ್ನು ಸೌರಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಮೂಲಕ:
- ರೈತರು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
- ಉಳಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಹಾಯ
PM-KUSUM ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:
- ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು 30% ಸಬ್ಸಿಡಿ
- ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು 30% ಸಬ್ಸಿಡಿ (ರಾಜ್ಯಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗಬಹುದು)
- ರೈತರು ಸುಮಾರು 10% ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
- ಉಳಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಿರಬಹುದು.
ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಅರ್ಹತೆ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು:
- ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿರಬೇಕು.
- ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
- ರೈತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಿರಬೇಕು.
- ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರಬೇಕು.
ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು
- ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್
- ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ
- ಜಮೀನು ದಾಖಲೆಗಳು
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್
- ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಗಾತ್ರದ ಭಾವಚಿತ್ರ
- ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ
- ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕದ ವಿವರಗಳು (ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ)
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
- ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ
ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉಚಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಡೀಸೆಲ್ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ
ಡೀಸೆಲ್ ಪಂಪುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ
ಉಳಿದ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು.
- ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.
- ನಿರಂತರ ನೀರಾವರಿ
ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಗಲು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು.
- ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಲಾಭ
ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧ್ಯ.
ರೈತರಿಗೆ ಆಗುವ ಲಾಭಗಳು
- ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
- ನೀರಾವರಿ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೃಷಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
PM-KUSUM ಯೋಜನೆಯಿಂದ:
- ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
- ಜೀವಾಶ್ಮ ಇಂಧನದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ
ರೈತರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ನೊಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ:
- ಆನ್ಲೈನ್ ನೋಂದಣಿ
- ದಾಖಲೆಗಳ ಅಪ್ಲೋಡ್
- ಅರ್ಜಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆ
- ಅರ್ಹತೆ ದೃಢೀಕರಣ
- ಅನುಮೋದನೆ
- ಸೌರ ಪಂಪು ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಳವಡಿಕೆ
ಎಂಬ ಹಂತಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವ
ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. PM-KUSUM ಯೋಜನೆಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ರೈತರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ದೇಶದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಧಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಈ ಯೋಜನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸದುಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.